Οδηγός Προσβασιμότητας για Windows 11 (Για διδάσκοντες)

 

Οπτική Προσβασιμότητα

Τα Windows 11 παρέχουν τα απαιτούμενα εργαλεία ώστε να μετατρέπεται η οθόνη σας σε έναν συμπεριληπτικό ψηφιακό πίνακα, διασφαλίζοντας ότι κάθε λεπτομέρεια της διδασκαλίας σας παραμένει οπτικά προσβάσιμη.

Δείκτης Ποντικιού (Mouse Pointer)

Ρυθμίστε τον δείκτη σε μεγάλο μέγεθος και επιλέξτε έντονο χρώμα (π.χ. κίτρινο ή πράσινο) καθώς στον προβολέα, ο μικρός λευκός δείκτης χάνεται. Ένας έγχρωμος δείκτης βοηθά στην εστίαση στο σημείο της διδασκαλίας που παρουσιάζετε. Ρυθμίσεις(Settings)→ Προσβασιμότητα(Accessibility)→ Δείκτης ποντικιού(Mouse Pointer).

Εικόνα με τα βήματα ρυθμίσεων του δείκτη ποντικιού.
Αφηγητής (Narrator)

Ο Αφηγητής(Narrator) διαβάζει δυνατά ό,τι υπάρχει στην οθόνη για αυτό τον λόγο θα πρέπει να χρησιμοποιείτε Επικεφαλίδες (Headings) στο Word/PowerPoint. Οι φοιτητές με οπτική αναπηρία πλοηγούνται στο μάθημα ακούγοντας τους τίτλους. Χωρίς σωστή δομή, το αρχείο σας είναι απροσπέλαστο.

Εικόνα με τα βήματα ρύθμισης του αφηγητή
Εναλλακτικό Κείμενο (Alt Text)

Περιγράψτε σύντομα τι δείχνει η εικόνα, έτσι ώστε  όταν ο φοιτητής φτάσει στην εικόνα, ο αφηγητής(narrator) θα του διαβάσει την περιγραφή σας. Διαφορετικά η πληροφορία χάνεται. Κάντε Δεξί κλικ σε κάθε εικόνα → Επεξεργασία εναλλακτικού κειμένου.

Εικόνα με τα βήματα δημιουργίας εναλλακτικού κειμένου.
Φίλτρα Χρωμάτων (Color Filters)

Ενεργοποιήστε τα ειδικά φίλτρα αν το εκπαιδευτικό σας υλικό βασίζεται σε χρώματα. Το φίλτρο κάνει τις αποχρώσεις διακριτές, διασφαλίζοντας ότι όλοι οι φοιτητές λαμβάνουν την ίδια πληροφορία από ένα γράφημα. Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Φίλτρα χρωμάτων(Color Filters).

Εικόνα με τα βήματα ρυθμίσεων των φίλτρων χρωμάτων.
Νυχτερινός Φωτισμός (Night Light)

Ενεργοποιήστε τον αν η διάλεξη γίνεται σε σκοτεινή αίθουσα έτσι μειώνεται το μπλε φως που κουράζει τα μάτια και βοηθά τους φοιτητές με φωτοευαισθησία ή ημικρανίες να παραμείνουν συγκεντρωμένοι στην οθόνη για περισσότερη ώρα. Ρυθμίσεις(Settings) → Σύστημα(System) → Οθόνη(Display) → Νυχτερινός Φωτισμός(Night Light).

Εικόνα με τα βήματα ρυθμίσεων του νυχτερινού φωτισμού.
Έλεγχος Προσβασιμότητας (Accessibility Checker)

Σας ειδοποιεί αν λείπει εναλλακτικό κείμενο (Alt-text) από τις εικόνες ή αν η αντίθεση των χρωμάτων είναι χαμηλή, προλαμβάνοντας εμπόδια στη μάθηση. Πηγαίνετε Αναθεώρηση (Review) → Έλεγχος προσβασιμότητας(Accessibility Checker)

Εικόνα με τα βήματα του ελέγχου προσβασιμότητας.
Διατάξεις Snap (Snap Layouts)

Η δυνατότητα να κλειδώνετε δύο ή περισσότερα παράθυρα δίπλα-δίπλα στην οθόνη με απόλυτη ακρίβεια. Η διαρκής εναλλαγή παραθύρων (Alt+Tab) προκαλεί οπτική κόπωση και διασπά την προσοχή. Με το Snap, η πληροφορία παραμένει σταθερή και η μετάβαση από τη μία πηγή στην άλλη γίνεται ομαλά, χωρίς αναβοσβήματα στην οθόνη. Περάστε το ποντίκι πάνω από το εικονίδιο της μεγιστοποίησης (το τετραγωνάκι πάνω δεξιά) σε οποιοδήποτε παράθυρο και επιλέξτε τη διάταξη που σας εξυπηρετεί.

Ακουστική Προσβασιμότητα

Η Ακουστική Προσβασιμότητα στα Windows 11 παρέχει τα εργαλεία ώστε ο προφορικός λόγος και το ηχητικό υλικό να φτάνουν σε κάθε φοιτητή με τη μέγιστη δυνατή σαφήνεια. Ως διδάσκοντες, η χρήση αυτών των εργαλείων σας επιτρέπει να υποστηρίξετε φοιτητές με κώφωση ή βαρηκοΐα, αλλά και όσους δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν περιεχόμενο σε περιβάλλον με θόρυβο.

Μονοφωνικός Ήχος (Mono Audio)

Συνδυάζει το αριστερό και το δεξί κανάλι ήχου σε ένα, ώστε ο ίδιος ήχος να ακούγεται πανομοιότυπα και από τα δύο ακουστικά. Πολύ κρίσιμο για όσους έχουν απώλεια ακοής στο ένα αυτί (κάτι που συχνά δεν δηλώνεται καν από τους φοιτητές). Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Μονοφωνικός ήχος(Mono Audio) → Ενεργό(On).

Εικόνα με τα βήματα ενεργοποίησης του μονοφωνικού ήχου.
Οπτικές Ειδοποιήσεις Ήχου (Audio Alerts)

Μέσω αυτών των ειδοποιήσεων τα Windows ενημερώνουν τον φοιτητή οπτικά. Η οθόνη ή το παράθυρο αναβοσβήνει, ώστε ο φοιτητής να μη χάνει καμία σημαντική ενημέρωση του συστήματος (π.χ. λήξη χρόνου σε ένα τεστ) επειδή κάποιος δεν άκουσε τον χαρακτηριστικό ήχο ειδοποίησης. Ρυθμίσεις (Setting) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Ήχος(Audio) → Εμφάνιση Οπτικών Ειδοποιήσεων Ήχου(Show Audio Alerts).

Εικόνα με τα βήματα ρυθμίσεων των οπτικών ειδοποιήσεων ήχου.
Κινητική Προσβασιμότητα

Τα Windows 11 προσφέρουν λύσεις ως προς την κινητική προσβασιμότητα που επιτρέπουν στον φοιτητή να παρακάμψει το παραδοσιακό πληκτρολόγιο. Είτε πρόκειται για μόνιμες κινητικές αναπηρίες ,είτε για προσωρινούς τραυματισμούς παρέχονται εργαλεία για την ομαλή ακαδημαϊκή εξέλιξη του φοιτητή.

Ομιλία (Speech)

Οι λειτουργίες ομιλίας επιτρέπουν στον φοιτητή να αντικαταστήσει πλήρως τη χρήση χεριών με τη φωνή του. Ο προφορικός λόγος μετατρέπεται σε εντολές πλοήγησης και παραγωγή γραπτού κειμένου, εξασφαλίζοντας απόλυτη ψηφιακή αυτονομία.

Πληκτρολόγιο (Keyboard)

Οι ρυθμίσεις πληκτρολογίου επιτρέπουν την προσαρμογή της απόκρισης των πλήκτρων στις ανάγκες του φοιτητή. Είναι απαραίτητες για άτομα με περιορισμένη κινητικότητα στα δάχτυλα, τρέμουλο ή για όσους χρησιμοποιούν τον υπολογιστή με το ένα χέρι.

Πληκτρολόγιο Οθόνης (On-Screen Keyboard)

Μια οπτική αναπαράσταση του πληκτρολογίου στην οθόνη που μπορεί να χρησιμοποιηθεί με το ποντίκι, μια οθόνη αφής ή ένα ειδικό στυλό. Χρήσιμο για φοιτητές που έχουν τη δύναμη να κινήσουν το ποντίκι αλλά όχι να πιέσουν τα φυσικά πλήκτρα ενός πληκτρολογίου. Ρυθμίσεις (Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Πληκτρολόγιο(Keyboard)→ Ενεργοποιήστε το Πληκτρολόγιο επί της οθόνης(On-Screen Keyboard)→ Εναλλακτικά, πατήστε Windows + Ctrl + O για άμεση εμφάνιση.

Εικόνα με τα βήματα ενεργοποίησης του πληκτρολογίου οθόνης.
Πλήκτρα Σταθεροποίησης (Sticky Keys)

Πολλοί συνδυασμοί πλήκτρων απαιτούν τη χρήση δύο χεριών ταυτόχρονα. Τα πλήκτρα σταθεροποίησης (Sticky Keys) επιτρέπουν στον χρήστη να πατάει ένα πλήκτρο τη φορά. Είναι σωτήριο για φοιτητές που μπορούν να χρησιμοποιήσουν μόνο το ένα χέρι ή μια ειδική ράβδο πληκτρολόγησης. Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Πληκτρολόγιο(Keyboard) → Ενεργοποιήστε τον διακόπτη πλήκτρα σταθεροποίησης (Sticky Keys) → Τώρα, αν πατήσετε το Shift ή το Ctrl, το πλήκτρο παραμένει ενεργό μέχρι να πατήσετε το επόμενο γράμμα.

Εικόνα με τα βήματα ρυθμίσεων των πλήκτρων σταθεροποίησης.
Πλήκτρα Εναλλαγής (Toggle Keys)

Τα Πλήκτρα Εναλλαγής(toggle keys) λειτουργούν ως ηχητική ειδοποίηση για τα πλήκτρα κλειδώματος του πληκτρολογίου σας. Έναν χαρακτηριστικό ήχο (μπιπ) κάθε φορά που πατιέται το Caps Lock, το Num Lock ή το Scroll Lock. Προλαμβάνουν λάθη πληκτρολόγησης και βοηθούν φοιτητές με κινητικές δυσκολίες ή χαμηλή όραση να γνωρίζουν την κατάσταση του πληκτρολογίου τους χωρίς να κοιτάζουν τις ενδείξεις LED. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Settings) → Πληκτρολόγιο(Keyboard) → Πλήκτρα εναλλαγής(Use Toggle Keys).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων των πλήκτρων εναλλαγής.
Πλήκτρα Φίλτρου (Filter Keys)

Όταν ένας φοιτητής έχει τρέμουλο στα χέρια, συχνά πατάει κατά λάθος το ίδιο πλήκτρο πολλές φορές. Τα Πλήκτρα Φίλτρου λένε στα Windows να αγνοούν τα σύντομα ή επαναλαμβανόμενα πατήματα, έτσι μειώνει τον εκνευρισμό και τον χρόνο που σπαταλά ο φοιτητής στο να σβήνει λάθη, κάνοντας τη γραφή μια ομαλή διαδικασία. Ρυθμίσεις (Settings) → Προσβασιμότητα (Accessibility) → Πληκτρολόγιο (Keyboard) → Ενεργοποιήστε τον διακόπτη Πλήκτρα φίλτρου(Filter Keys) → Κάντε κλικ στο βέλος δίπλα στο διακόπτη για να ρυθμίσετε την ευαισθησία (πόσο χρόνο πρέπει να μείνει πατημένο ένα πλήκτρο για να αναγνωριστεί).

Εικόνα με τα βήματα ενεργοποίησης των πλήκτρων φίλτρου.
Ποντίκι (Mouse)

Μετατρέπει το ποντίκι σε έναν ψηφιακό δείκτη που όλοι οι φοιτητές μπορούν να ακολουθήσουν εύκολα. Ρυθμίσεις Χρώματος και Μεγέθους (Pointer Size & Color Settings): Μεταβείτε στις Ρυθμίσεις(Settings)→ Προσβασιμότητα(Accessibility)  → Δείκτης ποντικιού και αφή (Pointer Size and Color) → Επιλέξτε το Έγχρωμο στυλ και διαλέξτε ένα έντονο χρώμα (π.χ. φούξια ή κίτρινο) που κάνει αντίθεση με το φόντο. Ρυθμίστε το μέγεθος του δείκτη ώστε να είναι ευδιάκριτος από απόσταση. Λειτουργία Οπτικής Εστίασης (Visual Focus Pointer):  Πηγαίνετε στις Ρυθμίσεις Ποντικιού(Settings) → Πρόσθετες ρυθμίσεις ποντικιού και ενεργοποιήστε την επιλογή Εμφάνιση της θέσης του δείκτη όταν πατάω το πλήκτρο CTRL. Έτσι, κάθε φορά που πατάτε το Ctrl, εμφανίζεται ένας κύκλος γύρω από το ποντίκι, τραβώντας την προσοχή των φοιτητών στο σημείο που δείχνετε.

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων του ποντικιού.

 

Πράξη «Υποστήριξη παρεμβάσεων ισότιμης πρόσβασης ΑμεΑ και άλλες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο ΑΠΘ»  MIS 6038451

Μονάδα Ισότιμης Πρόσβασης ΑΠΘ