Οδηγός Προσβασιμότητας για Windows 11 (Για φοιτητές )

 

Οπτική Προσβασιμότητα

Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα αναγκών, από φοιτητές με ολική απώλεια όρασης έως εκείνους με χαμηλή όραση, αχρωματοψία ή φωτοευαισθησία, καθώς τα  Windows 11 έχουν σχεδιαστεί για να καλύπτουν όλες αυτές τις ανάγκες.

Ρυθμίσεις Οθόνης (Display)

Οι παρακάτω ρυθμίσεις στοχεύουν στη βελτιστοποίηση της αναγνωσιμότητας και στην ελαχιστοποίηση της οπτικής κόπωσης, διασφαλίζοντας ότι το εκπαιδευτικό περιεχόμενο παραμένει προσβάσιμο, ευκρινές και ξεκούραστο για κάθε φοιτητή, ανεξάρτητα από τις οπτικές του ανάγκες.

Μέγεθος Κειμένου (Text Size), Μέγεθος Εφαρμογών (Apps Size), Φωτεινότητα (Brightness)

Αντί να μεγεθύνετε όλη την οθόνη μπορείτε να αυξήσετε μόνο τη γραμματοσειρά των Windows. Αυτό βοηθάει πολύ στην ανάγνωση των μενού και των ονομάτων των αρχείων. Πηγαίνετε  Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Οθόνη(Display) → Μέγεθος κειμένου(Text Size) → Μέγεθος Εφαρμογών (Apps Size) → Φωτεινότητα(Brightness).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων του μεγέθους κειμένου.
Κλίμακα (Scale)

Αν θέλετε να μεγαλώσουν όλα (κουμπιά, εικονίδια, κείμενο), πρέπει να αλλάξετε την Κλίμακα. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Σύστημα(System) → Οθόνη(Display) → Κλίμακα(Scale). Επιλέξτε μια τιμή μεγαλύτερη από το 100% (π.χ. 125% ή 150%).

Νυχτερινός Φωτισμός (Night Light)

Είναι απαραίτητο για το διάβασμα αργά το βράδυ καθώς μειώνει το μπλε φως που εκπέμπει η οθόνη, το οποίο προκαλεί αϋπνία και κόπωση. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Σύστημα(System) → Οθόνη(Display) → Νυχτερινός Φωτισμός(Night Light).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων του νυχτερινού φωτισμού.
Αφηγητής (Narrator)

Ο Αφηγητής(Narrator) είναι το ενσωματωμένο πρόγραμμα ανάγνωσης οθόνης των Windows καθώς μετατρέπει το κείμενο και τα στοιχεία της διεπαφής (κουμπιά, μενού) σε ομιλία ή σε έξοδο Braille, επιτρέποντας σε έναν φοιτητή με ολική ή σοβαρή απώλεια όρασης να χρησιμοποιεί τον υπολογιστή χωρίς να χρειάζεται να βλέπει την οθόνη. Για ενεργοποίηση του Αφηγητή(Narrator) πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings)→ Προσβασιμότητα(Accessibility) → επιλέξτε τον Αφηγητή(Narrator) ή  χρησιμοποιείστε τις συντομεύσεις Win + Ctrl + Enter και ενεργοποιείστε τον Αφηγητή(Narrator) → Ενεργό (On).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων του αφηγητή.
  • H λειτουργία σάρωσης (Scan Mode) επιτρέπει στον φοιτητή να περιηγείται σε μια ιστοσελίδα χρησιμοποιώντας μόνο τα βέλη, χωρίς να χρειάζεται να πατάει Tab συνέχεια. Όταν διαβάζετε μια ιστοσελίδα ή ένα PDF, πατήστε Caps Lock + Space για να ενεργοποιήσετε τη Λειτουργία Σάρωσης. Τώρα μπορείτε να κινείστε στο κείμενο απλά με τα Βέλη (Πάνω/Κάτω), σαν να διαβάζετε ένα βιβλίο.         
  • Πλήκτρα Εναλλαγής (Toggle Keys) Για φοιτητές με χαμηλή όραση που δυσκολεύονται να διακρίνουν τις φωτεινές ενδείξεις (LED) του πληκτρολογίου για τα κεφαλαία γράμματα, τα Windows προσφέρουν μια ηχητική λύση. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις (Settings) → Προσβασιμότητα (Accessibility) → Πληκτρολόγιο (Keyboard) → Πλήκτρα εναλλαγής (Toggle Keys) → Ενεργό (On).Ενεργοποιώντας τα Πλήκτρα Εναλλαγής (Toggle Keys), ο υπολογιστής παράγει έναν χαρακτηριστικό ήχο κάθε φορά που πατάτε τα πλήκτρα Caps Lock, Num Lock ή Scroll Lock .
Θέματα Αντίθεσης & Φίλτρα Χρωμάτων (Contrast Themes & Color Filters)

Τα Χρώματα Αντίθεσης και τα Φίλτρα Χρωμάτων είναι ιδανικά για φοιτητές με φωτοευαισθησία ή αχρωματοψία.

Θέματα Αντίθεσης (Contrast Themes)

Αυτές οι λειτουργίες προσαρμόζουν τη χρωματική παλέτα της οθόνης για να διευκολύνουν την ανάγνωση και να μειώσουν τη γνωστική επιβάρυνση. Ιδανικά για φοιτητές με σοβαρή φωτοευαισθησία ή συγκεκριμένες παθήσεις που καθιστούν τα κανονικά χρώματα δυσανάγνωστα. Τα τέσσερα(4) έτοιμα Θέματα είναι ταAquatic, Desert, Dusk, Night sky. Η Ενεργοποίηση του Θέματος Αντίθεσης γίνεται με την χρήση συντομεύσεων, Αριστερό Alt + Αριστερό Shift + Print Screen καθώς και από Ρυθμίσεις (Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) →Υψηλή Αντίθεση(High Contrast)→ Ενεργό(On).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων στα θέματα αντίθεσης.
Δείκτης Ποντικιού & Κέρσορας Κειμένου (Mouse Pointer & Text Cursor Indicator)

Για πολλούς φοιτητές με χαμηλή όραση, ο μικρός λευκός δείκτης του ποντικιού χάνεται πάνω στο λευκό φόντο ενός εγγράφου Word ή μιας Ιστοσελίδας. Τα Windows 11 επιτρέπουν την πλήρη προσαρμογή του.

Δείκτης Ποντικιού (Mouse Pointer)

Μπορείτε να αλλάξετε το μέγεθος και το χρώμα του δείκτη ποντικιού. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Δείκτης ποντικιού(Mouse Indicator) → Επιλέξτε Προσαρμοσμένο στυλ (το τελευταίο εικονίδιο) για να διαλέξετε το δικό σας χρώμα και μέγεθος.

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων του δείκτη ποντικιού.
Δείκτης Κέρσορα Κειμένου (Text Cursor Indicator)

Προσθέτει χρωματιστούς δείκτες πάνω και κάτω από τη γραμμή που αναβοσβήνει όταν γράφετε. Έτσι ξέρετε πάντα πού ακριβώς βρίσκεται η επόμενη λέξη που θα πληκτρολογήσετε. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility)  → Κέρσορας κειμένου(Text Cursor Indicator) → Ενεργό(On) και επιλέξτε Χρώμα Κέρσορα Κειμένου και Μέγεθος(Text Color & Cursor Indicator Size).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων του κέρσορα κειμένου.
Ακουστική Προσβασιμότητα

Η ακουστική προσβασιμότητα στα Windows 11 περιλαμβάνει μια σειρά από έξυπνες λειτουργίες που σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν φοιτητές με κώφωση ή βαρηκοΐα, αλλά και όσους δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν περιεχόμενο σε περιβάλλον με θόρυβο. Στόχος αυτών των εργαλείων, που περιγράφονται παρακάτω είναι η ισότιμη πρόσβαση στην πληροφορία. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την Ακουστική ροσβασιμότητα διαβάστε αναλυτικά στον Πλήρη Οδηγό Προσβασιμότητας για Φοιτητές στην Ενότητα 5.

Αυτόματοι Υπότιτλοι (Live Captions)

Είναι η πιο εξελιγμένη λειτουργία των Windows 11 καθώς ο υπολογιστής διαβάζει τον ήχο από οποιαδήποτε πηγή όπως (YouTube, Zoom, Teams, αρχεία βίντεο) και εμφανίζει αυτόματους υπότιτλους στην οθόνη σε πραγματικό χρόνο. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Υπότιτλοι (Closed Captions)-> Ενεργό(On) → Στυλ λεζάντας.

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων των αυτόματων υπότιτλων.
Μονοφωνικός Ήχος (Mono Audio)

Συνδυάζει το αριστερό και το δεξί κανάλι ήχου σε ένα, ώστε ο ίδιος ήχος να ακούγεται πανομοιότυπα και από τα δύο ακουστικά. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Μονοφωνικός ήχος(Mono Audio) → Ενεργό(On).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων του μονοφωνικού ήχου.
Οπτικές Ειδοποιήσεις Ήχου (Audio Alerts)

Μέσω αυτών των ειδοποιήσεων τα Windows ενημερώνουν τον φοιτητή οπτικά. Η οθόνη ή το παράθυρο αναβοσβήνει, ώστε ο φοιτητής να μη χάνει καμία σημαντική ενημέρωση του συστήματος.  Πηγαίνετε Ρυθμίσεις (Setting) → Προσβασιμότητα (Accessibility) → Ήχος (Audio) → Εμφάνιση Οπτικών Ειδοποιήσεων Ήχου (Show Audio Alerts).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων των οπτικών ειδοποιήσεων ήχου.
Κινητική Προσβασιμότητα

Τα Windows 11 προσφέρουν εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας με τη συσκευή, ώστε η συγγραφή μιας εργασίας ή η πλοήγηση στο διαδίκτυο να μην αποτελεί εμπόδιο για φοιτητές με κινητική προσβασιμότητα. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την Κινητική Προσβασιμότητα διαβάστε αναλυτικά στον Πλήρη Οδηγό Προσβασιμότητας για Φοιτητές στην Ενότητα 6.

Ομιλία (Speech)

Όσο αφορά την ομιλία υπάρχουν δύο πανίσχυρα εργαλεία:

  • Φωνητική Πρόσβαση (Voice Access): Σας επιτρέπει να ελέγχετε ολόκληρο τον υπολογιστή μόνο με τη φωνή σας.
  • Φωνητική Πληκτρολόγηση (Voice Typing): Αντί να πληκτρολογείτε, υπαγορεύετε το κείμενο και τα Windows το καταγράφουν αυτόματα.

Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Ενεργοποίηση Φωνητικής Αναγνώρισης(Turn On Speech Recognition). Ακόμα με την χρήση συντομεύσεων πληκτρολογίου, πληκτρολογήστε  Win + H.

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων ομιλίας.
Πληκτρολόγιο (Keyboard)

Αφορούν τις ρυθμίσεις που κάνουν την πληκτρολόγηση πιο εύκολη.

Πληκτρολόγιο Οθόνης (On-Screen Keyboard)

 Ένα πληκτρολόγιο που ελέγχεται με το ποντίκι ή άλλη συσκευή.Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Ενεργοποίηση Πληκτρολογίου Οθόνης (Turn On your Device without a physical keyboard).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων πληκτρολογίου οθόνης.
Πλήκτρα Σταθεροποίησης (Sticky Keys)

Σας επιτρέπουν να πατάτε συνδυασμούς πλήκτρων (π.χ. Ctrl + Alt + Del) πατώντας ένα πλήκτρο τη φορά, αντί για όλα μαζί. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Πληκτρολόγιο(Keyboard) → Πλήκτρα Σταθεροποίησης(Sticky Keys).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων των πλήκτρων σταθεροποίησης.
Πλήκτρα Εναλλαγής (Toggle Keys)

Τα Πλήκτρα Εναλλαγής(toggle keys) λειτουργούν ως ηχητική ειδοποίηση για τα πλήκτρα κλειδώματος του πληκτρολογίου σας. Κάθε φορά που πατάτε τα πλήκτρα Caps Lock, Num Lock ή Scroll Lock, ο υπολογιστής παράγει έναν χαρακτηριστικό ήχο (μπιπ), εξυπηρετώντας τους φοιτητές με προβλήματα οπτικής προσβασιμότητας, όπως επίσης και κινητικής προσβασιμότητας:

  • Έναν οξύ ήχο (υψηλή συχνότητα) όταν η λειτουργία ενεργοποιείται.
  • Έναν βαρύ ήχο (χαμηλή συχνότητα) όταν η λειτουργία απενεργοποιείται.

Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Settings) → Πληκτρολόγιο(Keyboard) → Πλήκτρα εναλλαγής(Use Toggle Keys).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων των πλήκτρων εναλλαγής.
Πλήκτρα Φίλτρου (Filter Keys)

Ρυθμίζουν την ευαισθησία του πληκτρολογίου ώστε να αγνοούνται τυχαία ή επαναλαμβανόμενα πατήματα πλήκτρων. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Ενεργοποίηση Πλήκτρων Φίλτρου(Turn On Filter Keys).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων των πλήκτρων φίλτρου.
Συντόμευση Print Screen

Ρύθμιση του πλήκτρου PrtScr για άμεσο άνοιγμα του εργαλείου αποκομμάτων (Snipping Tool) με ένα μόνο πάτημα. Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Συντόμευση Print Screen → Ενεργοποίηση(On).

Ποντίκι (Mouse)

Αν η χρήση του φυσικού ποντικιού είναι δύσκολη τα Windows προσφέρουν τα Πλήκτρα Ποντικιού (Mouse Keys):

  • Μπορείτε να μετακινείτε τον δείκτη του ποντικιού στην οθόνη χρησιμοποιώντας το αριθμητικό πληκτρολόγιο (τα νούμερα στη δεξιά πλευρά).
  • Προσφέρει πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια σε φοιτητές που δυσκολεύονται να κρατήσουν σταθερό το χέρι τους.

Πηγαίνετε: Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Ποντίκι(Mouse)  → Ενεργοποίηση(On).

Εικόνα με τα βήματα των ρυθμίσεων του ποντικιού.
Έλεγχος με τα μάτια (Eye Control)

Πρόκειται για την πιο προηγμένη τεχνολογία προσβασιμότητας, καθώς επιτρέπει τον πλήρη έλεγχο του υπολογιστή (πληκτρολόγηση, πλοήγηση) μόνο με την κίνηση των ματιών. Απαιτεί τη σύνδεση μιας ειδικής εξωτερικής συσκευής (eye-tracker), αλλά το λογισμικό είναι ήδη ενσωματωμένο στα Windows 11.Πηγαίνετε Ρυθμίσεις(Settings) → Προσβασιμότητα(Accessibility) → Έλεγχος με τα μάτια(Eye Control) → Ενεργοποίηση (On)

 

Πράξη «Υποστήριξη παρεμβάσεων ισότιμης πρόσβασης ΑμεΑ και άλλες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο ΑΠΘ»  MIS 6038451

Μονάδα Ισότιμης Πρόσβασης ΑΠΘ